EDUSTATS / TA’LIM
Cambridge tadqiqotchilari ARIAning uchta oqsil-material loyihasida qatnashadi
ARIAning uch yillik, 50 million funtlik dasturi 11 jamoani qo‘llab-quvvatlaydi. Cambridge olimlari oqsillar yordamida magnitlar, batareya elektrodlari va tartibli material qatlamlari yaratishga qaratilgan uchta loyihada ishtirok etadi.
Nashr: · EduStats
Dastur nimani sinaydi
ARIAning Universal Fabricators dasturi uch yilga mo‘ljallangan va umumiy qiymati 50 million funt. U 11 tadqiqot jamoasini qo‘llab-quvvatlaydi.
Dasturning markaziy farazi — oqsillardan materiallarni hosil qiluvchi va ularning tuzilishini boshqaruvchi vosita sifatida foydalanish mumkinligi. 50 million funt Cambridge ulushi emas, butun dastur byudjeti. E’londa har bir loyiha qancha mablag‘ olishi ko‘rsatilmagan.
Cambridge qatnashayotgan loyihalar
Ronan Daly boshchiligidagi Protein SPARK loyihasi oqsillar yordamida noyob yer elementlarisiz magnitlar yaratishni rejalashtirgan. Yana bir yo‘nalish — ko‘proq zaryad saqlashi va uzoqroq ishlashi ko‘zlangan batareya elektrodlarini hosil qilish.
Bu yondashuvda oqsillar materialning nanokristallar, plyonkalar va uch o‘lchamli tuzilmalarga aylanishini boshqarishi kerak. Maqsad material shakllanayotgan paytning o‘zida uning shakli va funksiyasini nazorat qilishdir.
Cambridge tadqiqotchilari yana ikki loyihada qatnashadi:
- POEM maxsus ishlab chiqilgan oqsillar orqali magnit kristallarining o‘sishi va joylashuvini boshqarish ustida ishlaydi. Kristallarning o‘lchami, shakli va oralig‘ini nazorat qilish kelajakda kuchliroq hamda ishonchliroq magnitlar yaratishga yordam berishi mumkin.
- Edinburg universiteti boshchiligidagi S-LATTICE tabiiy ravishda o‘z-o‘zidan yig‘iladigan oqsillarni metallar bilan birlashtirib, katta va tartibli qatlamlar yaratmoqda.
Amaliy ahamiyati va chegara
Loyihalar, avvalo, materialshunoslik va muhandislik tadqiqotchilariga tegishli. Agar usullar ishlasa, magnit ishlab chiqarishda noyob yer elementlariga ehtiyojni kamaytirish va batareya materiallarining xususiyatlarini yaxshilash imkoniyati paydo bo‘lishi mumkin.
Ammo e’londa tayyor magnit, sinovdan o‘tgan batareya yoki ishlab chiqarishga joriy qilingan texnologiya haqida gap yo‘q. Kuchliroq magnit va uzoqroq ishlaydigan batareya hozircha dastur ko‘zlagan natijalar. Katta grant sarlavhasi bor, mahsulot esa hali laboratoriya vazifasi.