EDUSTATS / TA’LIM
Maktablarda suv va sanitariya qamrovi oshdi, ammo 2030-yil sur’ati yetarli emas
JSST va UNICEF hisoboti 2015–2025-yillarda maktablardagi suv, sanitariya va gigiyena qamrovi yaxshilanganini ko‘rsatdi. Biroq 2025-yilda yuzlab million bola asosiy xizmatlardan mahrum bo‘lgan, kam va yuqori daromadli mamlakatlar o‘rtasidagi tafovut esa keskinligicha qolgan.
Nashr: · EduStats
O‘n yilda nima o‘zgardi
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti va UNICEF hisoboti maktablardagi suv, sanitariya va gigiyena xizmatlari bo‘yicha 2015–2025-yillardagi taraqqiyotni ko‘rib chiqadi.
O‘n yil ichida asosiy xizmatlar qamrovi uch yo‘nalishda ham oshgan:
- ichimlik suvi xizmati bor maktablar ulushi 67 foizdan 78 foizga;
- asosiy sanitariya qamrovi 67 foizdan 77 foizga;
- asosiy gigiyena qamrovi 59 foizdan 72 foizga ko‘tarilgan.
Bu real yaxshilanish. Ammo global o‘rtacha ko‘rsatkich maktabga kelgan har bir bola shu xizmatlardan foydalana olayotganini anglatmaydi.
Yuzlab million bola qamrovdan tashqarida
Hisobotdagi 2025-yil holatiga ko‘ra:
- 429 million maktab yoshidagi bolada maktabda ichimlik suvi xizmati bo‘lmagan;
- 460 million bola asosiy sanitariya xizmatidan mahrum qolgan;
- 545 million bolada qo‘l yuvish uchun suv va sovunli asosiy gigiyena xizmati bo‘lmagan.
Bu raqamlar uchta alohida xizmat bo‘yicha hisoblangan. Ularni qo‘shib, yagona bolalar soni sifatida talqin qilish to‘g‘ri emas.
Daromadga qarab keskin tafovut
Kam daromadli mamlakatlarda maktablarning 54 foizida asosiy ichimlik suvi, 50 foizida sanitariya va 35 foizida gigiyena xizmati mavjud bo‘lgan. Boy mamlakatlarda esa uchala xizmat bo‘yicha qamrov 99 foizdan oshgan.
Muammo ayniqsa Sahroi Kabirdan janubdagi Afrikada jamlangan. Maktabida asosiy ichimlik suvi yo‘q bolalarning qariyb har beshtadan uchtasi — taxminan 250 million bola — shu mintaqada yashaydi. Mintaqada 264 millionga yaqin bola asosiy sanitariya, 282 million bola esa asosiy gigiyena xizmatidan mahrum.
2030-yil maqsadi uchun sur’at yetmayapti
Hisobot dunyo 2030-yilgacha maktablarda ushbu xizmatlardan umumiy foydalanishni ta’minlash yo‘lida rejadan ortda qolayotganini qayd etadi.
Umumiy qamrovga erishish uchun ichimlik suvi va gigiyena bo‘yicha hozirgi taraqqiyot sur’atini to‘rt baravar, sanitariya bo‘yicha esa besh baravar oshirish talab etiladi.
Amaliy farq infratuzilmaning mavjudligi bilangina o‘lchanmaydi: xizmat ishlashi va bolalar undan foydalana olishi kerak. Global foizlar ko‘tarilgan, lekin yuzlab million bola uchun maktabdagi suv, sovun va ishlaydigan hojatxona hali ham ta’minlanmagan asosiy sharoit bo‘lib qolmoqda.